บทความ

รองช้ำ (Plantar Fasciitis) อาการปวดส้นเท้าที่ไม่ควรปล่อยไว้

อาการ "รองช้ำ" หรือ Plantar Fasciitis เป็นหนึ่งในสาเหตุที่พบบ่อยของอาการปวดส้นเท้า โดยเกิดจากการอักเสบหรือการเสื่อมของพังผืดฝ่าเท้า ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อที่พาดจากกระดูกส้นเท้าไปยังโคนนิ้วเท้า ทำหน้าที่ช่วยพยุงอุ้งเท้าและรองรับแรงกระแทกในขณะเดิน วิ่ง หรือยืนเป็นเวลานาน แม้อาการนี้จะพบได้บ่อยในนักวิ่ง แต่ก็สามารถเกิดขึ้นได้กับคนทั่วไป โดยเฉพาะผู้ที่ต้องยืนทำงานเป็นเวลานาน ผู้ที่มีน้ำหนักตัวมาก หรือผู้ที่สวมรองเท้าไม่เหมาะสม

ลักษณะอาการที่พบได้บ่อยคือ ปวดบริเวณใต้ส้นเท้าหรือด้านในของส้นเท้า โดยเฉพาะในช่วงก้าวแรกหลังตื่นนอน หรือหลังนั่งพักเป็นเวลานาน เมื่อเดินไปสักระยะอาการอาจดีขึ้น แต่หากใช้งานต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาการปวดมักกลับมาอีกครั้ง หลายคนจึงเข้าใจผิดว่าเป็นอาการเมื่อยธรรมดาและปล่อยไว้ จนทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังและรักษาได้ยากขึ้น

ปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดรองช้ำ ได้แก่ กล้ามเนื้อน่องและเอ็นร้อยหวายตึง อุ้งเท้าแบนหรืออุ้งเท้าสูง การลงน้ำหนักผิดปกติ การเพิ่มระยะทางวิ่งหรือออกกำลังกายอย่างรวดเร็ว รวมถึงการสวมรองเท้าที่ขาดการรองรับแรงกระแทก หากไม่ได้รับการแก้ไขที่ต้นเหตุ อาการอาจกลับมาเป็นซ้ำได้แม้จะรับประทานยาแก้ปวดแล้วก็ตาม

กายภาพบำบัดมีบทบาทสำคัญในการรักษารองช้ำ โดยเริ่มจากการประเมินรูปแบบการเดิน การลงน้ำหนัก ความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อน่อง ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อเท้า และโครงสร้างของเท้า เพื่อค้นหาสาเหตุที่แท้จริง จากนั้นนักกายภาพบำบัดจะวางแผนการรักษาที่เหมาะสม เช่น การยืดพังผืดฝ่าเท้า การยืดกล้ามเนื้อน่อง การเสริมสร้างกล้ามเนื้อฝ่าเท้า การใช้ Manual Therapy รวมถึงการแนะนำการเลือกรองเท้าและการปรับพฤติกรรมการใช้งานในชีวิตประจำวัน

หากเริ่มรักษาตั้งแต่ระยะแรก ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถกลับมาเดิน ออกกำลังกาย และทำกิจกรรมประจำวันได้ตามปกติภายในระยะเวลาที่เหมาะสม การดูแลตั้งแต่ต้นเหตุร่วมกับการทำกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่อง จะช่วยลดโอกาสเกิดอาการเรื้อรังและป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำในอนาคต