บทความ

ปวดสะโพกร้าวลงขา เกิดจากกล้ามเนื้อหรือหมอนรองกระดูก?

อาการปวดสะโพกร้าวลงขาไม่ได้เกิดจากหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทเพียงอย่างเดียว แต่ยังอาจเกิดจาก Piriformis Syndrome หรือภาวะกล้ามเนื้อพีริฟอร์มิสกดทับเส้นประสาทไซอาติก (Sciatic Nerve) ซึ่งเป็นภาวะที่พบได้ทั้งในคนวัยทำงาน นักวิ่ง นักปั่นจักรยาน และผู้ที่ต้องนั่งเป็นเวลานาน หากไม่ได้รับการวินิจฉัยอย่างถูกต้อง อาการอาจคล้ายกับโรคหมอนรองกระดูกเคลื่อน ทำให้ได้รับการรักษาที่ไม่ตรงกับสาเหตุ

กล้ามเนื้อพีริฟอร์มิส (Piriformis Muscle) เป็นกล้ามเนื้อขนาดเล็กที่อยู่ลึกบริเวณก้น ทำหน้าที่ช่วยหมุนสะโพกและเพิ่มความมั่นคงของข้อสะโพก ในบางคน เส้นประสาทไซอาติกจะวิ่งผ่านหรืออยู่ใกล้กับกล้ามเนื้อนี้ เมื่อกล้ามเนื้อเกิดการตึง เกร็ง หรืออักเสบจากการใช้งานหนัก การนั่งนาน การวิ่งระยะไกล หรือการออกกำลังกายที่ใช้สะโพกซ้ำ ๆ อาจทำให้เกิดการกดเบียดเส้นประสาท ส่งผลให้มีอาการปวด ชา หรือปวดร้าวลงบริเวณต้นขาและน่อง

อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่ ปวดลึกบริเวณก้นด้านใดด้านหนึ่ง ปวดมากขึ้นเมื่อนั่งนาน ขับรถเป็นเวลานาน หรือขึ้นลงบันได บางรายมีอาการปวดร้าวลงด้านหลังต้นขา คล้ายอาการของหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท แต่โดยทั่วไปมักไม่พบอาการปวดหลังร่วมด้วย การประเมินอย่างละเอียดโดยนักกายภาพบำบัดหรือแพทย์จึงมีความสำคัญ เพื่อแยกโรคและเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสม

การรักษาด้วยกายภาพบำบัดมุ่งเน้นการลดการกดเบียดของเส้นประสาทและฟื้นฟูการทำงานของกล้ามเนื้อ นักกายภาพบำบัดจะประเมินการเคลื่อนไหวของกระดูกเชิงกราน สะโพก และกระดูกสันหลัง รวมถึงความแข็งแรงของกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวและสะโพก จากนั้นจึงวางแผนการรักษา เช่น การทำ Manual Therapy การยืดกล้ามเนื้อพีริฟอร์มิส การเสริมสร้างกล้ามเนื้อสะโพกและแกนกลางลำตัว การฝึกการเคลื่อนไหวที่ถูกต้อง และการปรับพฤติกรรมในการนั่งหรือออกกำลังกาย เพื่อลดการกลับมาเป็นซ้ำ

หากคุณมีอาการปวดก้น ปวดสะโพกร้าวลงขา หรือมีอาการเรื้อรังที่รักษาไม่หายด้วยการพักผ่อน ไม่ควรวินิจฉัยด้วยตนเอง เพราะอาการอาจมีหลายสาเหตุ การเข้ารับการประเมินจากนักกายภาพบำบัดตั้งแต่ระยะแรกจะช่วยค้นหาสาเหตุที่แท้จริง วางแผนการรักษาได้ตรงจุด และช่วยให้กลับมาเดิน ออกกำลังกาย หรือใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมั่นใจ